Kopiowanie z magnetofonu na stację dysków

W erze świetności 8-bitowych komputerów Atari w Polsce, magnetofon (taki jak XC12 czy 1010) był podstawowym nośnikiem danych. Choć klimatyczny, jest on wolny i zawodny. Przeniesienie ulubionych zbiorów na dyskietki (lub ich współczesne emulatory, jak SIO2SD czy FujiNet) drastycznie zwiększa komfort użytkowania. W tym artykule przeprowadzimy Cię przez proces konwersji najpopularniejszych formatów kasetowych.

Wstęp. Co damy radę przenieść?

Zanim zaczniemy, musimy określić zakres naszych działań. Poradnik skupia się na:

Programach w Atari BASIC.
Programach maszynowych typu "Loader + Kod" (słynny "wykrzyknik").
Programach jednoblokowych (Boottape).

Ważne: Nie zajmujemy się grami wieloblokowymi (doczytującymi dane w trakcie) oraz zaawansowanymi zabezpieczeniami przed kopiowaniem, które to znajdziemy w zdecydowanej większości oryginalnych gier - w szczególności polskich. Ich konwersja wymaga głębokiej wiedzy o strukturze plików, dekompilacji kodu i często ręcznego usuwania procedur sprawdzających oryginalność nośnika.

Atari BASIC - CSAVE, SAVE czy LIST?

Przenoszenie programów w BASIC-u jest najprostsze, ale wymaga zrozumienia, jak Atari interpretuje zapis na kasecie. Mamy trzy główne metody:

CSAVE / CLOAD: To najszybszy tryb (tzw. Short IRG). Komputer steruje magnetofonem bezpośrednio, minimalizując przerwy między blokami danych. Jest to domyślna metoda dla użytkowników kaset.
SAVE "C:" / LOAD "C:": Wykorzystuje standardowy sterownik urządzenia (podobnie jak przy dysku), stosując długie przerwy między blokami (Long IRG). Jest wolniejszy, ale bardziej uniwersalny.
LIST "C:" / ENTER "C:": Zapisuje program jako tekst (ATASCII), a nie w formie stokenizowanej (binarnej). Najwolniejsza metoda, ale jedyna, która pozwala na edycję listingu np. w edytorze tekstu na PC.

Trzeba koniecznie zapamiętać, że jeśli program był zapisany przez CSAVE - wczytuj go przez CLOAD. Jeśli przez SAVE "C:" - użyj LOAD "C:". Dla ciekawych: jak wygląda zapis na taśmie magnetofonowej w Atari, doskonale jest to wytłumaczone w DeRe Atari.

Jak w takim razie przenieść program na dysk?

Włącz stację dysków i włóż dyskietkę z DOS-em (np. DOS 2.5 lub MyDOS).
Włóż kasetę do magnetofonu i włącz komputer (bez trzymania klawiszy, aby załadował się BASIC i DOS).
Gdy zobaczysz napis READY, ustaw taśmę, wpisz odpowiednią komendę (np. CLOAD, LOAD "C:" lub ENTER "C:") i naciśnij RETURN.
Po zakończeniu wczytywania wpisz: SAVE "D:NAZWA.BAS".

Gotowe! Teraz program wczytasz błyskawicznie komendą LOAD "D:NAZWA.BAS".

Kod maszynowy – systemy z Loaderem (Wykrzyknik)

Wiele gier z giełd posiadało specyficzny schemat: mały program ładujący (loader), a potem właściwy kod. Poznasz go po tym, że po ok. 25 sekundach od uruchomienia komputera (START+OPTION) na ekranie pojawia się znak wykrzyknika, a po nim słyszymy nieprzerwane dźwięki aż do startu gry.

Procedura przenoszenia (narzędzie: The Boss).

Uruchom komputer z klawiszem OPTION, ładując program The Boss z dyskietki.
Ustaw taśmę ZA LOADEREM (tam, gdzie normalnie pojawia się wykrzyknik).
W menu wybierz 1. Load, a jako urządzenie wpisz C:.
Wciśnij PLAY w magnetofonie i dowolny klawisz na klawiaturze.
Jeśli po zakończeniu zobaczysz komunikat typu STATUS 136, BINARY FILE, LENGTH 8547, oznacza to sukces.
Włóż sformatowaną dyskietkę, wybierz 3. Save i wpisz nazwę pliku, np. D:GRA.EXE.

Programy jednoblokowe - Boot tape

To programy, które startują od razu po włączeniu komputera z klawiszami START+OPTION i ładują się jednym ciągiem bez dodatkowych loaderów.

Procedura przenoszenia (narzędzie: Super Copy).

Załaduj program Super Copy (pamiętaj o OPTION, by wyłączyć BASIC).
Z menu wybierz 1. LOAD, a następnie 1. From Boottape.
Wciśnij PLAY w magnetofonie i RETURN na klawiaturze.
Po załadowaniu pliku wrócisz do menu głównego.
Wybierz 2. SAVE.

Masz teraz dwie opcje:

As Bootdisk: Program uruchomi się sam po włączeniu komputera z tej dyskietki (idealne dla pojedynczych gier).
As EXE-File: Zapisze program jako zwykły plik D:NAZWA.EXE, który możesz uruchomić z poziomu DOS-a lub menu. To lepsza opcja, jeśli chcesz mieć wiele gier na jednej dyskietce.

Superbonus: MyPicoDos – Twoje własne menu

Wpisywanie komend LOAD "D:NAZWA" za każdym razem jest uciążliwe. Rozwiązaniem jest Inicjalizer, czyli program, który po starcie komputera wyświetla listę plików i pozwala je uruchamiać jednym klawiszem.

Instalacja MyPicoDos autorstwa HiassofTa.

Pobierz obraz myinit.atr ze strony horus.com/~hias/atari/ lub z listy przydatnych programów poniżej tego poradnika.
Uruchom Atari z tej dyskietki.
Wybierz 1 - Initializer (standard), a następnie 2. init disk (HighSpeed auto).
Wskaż numer stacji (zazwyczaj 1), w której znajduje się Twoja dyskietka z nagranymi wcześniej plikami .EXE lub .BAS.

Po potwierdzeniu, Twoja dyskietka otrzyma profesjonalne menu, które będzie się pojawiać automatycznie przy każdym starcie komputera.

Dzięki tym kilku krokom Twoja kolekcja kaset zyska drugie życie – bezpieczniejsze, szybsze i znacznie wygodniejsze w obsłudze!

Przydatne programy: