Jakub Husak, znany atarowski muzyk i programista, stworzył nowe narzędzie o nazwie Atari Action! Compiler. Jest to specjalne środowisko uruchomieniowe (sandbox) napisane w języku C, które wykorzystuje emulator fake6502 do emulacji procesora MOS 6502.

Projekt pozwala na kompilowanie plików źródłowych Action! wprost na współczesnych systemach operacyjnych, bez potrzeby uruchamiania pełnego emulatora Atari. Narzędzie emuluje oryginalny kartridż Action! w czystym 8-bitowym środowisku, gdzie emulowany jest wyłącznie procesor, a zegar systemowy zwiększa się z każdą wirtualną ramką.

Najważniejsze cechy i możliwości programu:

• Brak narzutu systemu operacyjnego DOS, dzięki czemu dla kodu dostępna jest niemal cała pamięć od początku do adresu 0x93ff.
• Automatyczna konwersja znaków końca linii z formatu Unix/PC na format używany przez Atari.
• Możliwość podglądu wywołań bibliotecznych Action! podczas procesu kompilacji.
• Funkcja zapisu pełnego obrazu pamięci komputera do pliku w celu późniejszej analizy.
• Opcja przekazywania parametrów początkowych odpowiadających oryginalnej instrukcji SET.

Aplikacja znajduje się obecnie w fazie alfa, co oznacza, że mogą w niej występować błędy, jednak standardowe procedury kompilacji działają bezproblemowo. Do poprawnego działania wykorzystywany jest ROM z wersji XL.

Kod źródłowy oraz pełna dokumentacja techniczna projektu zostały udostępnione dla wszystkich zainteresowanych. Oficjalne repozytorium znajduje się w serwisie GitHub.

Avery Lee, twórca jednego z najlepszych emulatorów 8-bitowego Atari, zaprezentował kolejną wersję testową oznaczoną numerem 4.50 test 11. Najnowsza kompilacja przynosi poprawki drobnych błędów oraz zupełnie nową, eksperymentalną funkcję ułatwiającą obsługę programu.

Wśród najważniejszych zmian w tej wersji warto wymienić:

• Naprawienie błędu, przez który opcja zakończenia pracy w menu bocznym przestała prawidłowo działać.
• Dodanie nowego, szybkiego paska skrótów w prawym dolnym rogu ekranu.

Nowy pasek pojawia się automatycznie po najechaniu kursorem myszy w okolice prawego dolnego rogu okna. Jest to eksperyment mający na celu zapewnienie łatwiejszego dostępu do najczęściej używanych funkcji. Obecny układ ikon jest stały, ale w przyszłości ma stać się w pełni konfigurowalny. Zestaw szybkich poleceń obejmuje między innymi konfigurację, montowanie obrazów, tryb warp, pauzę, twardy i miękki reset, a także przełączanie systemów wideo pomiędzy NTSC i PAL. Funkcję tę można wyłączyć w ustawieniach interfejsu użytkownika.

Wątek z plikami do pobrania oraz szczegółowym opisem zmian można znaleźć na forum AtariAge.

Rafał Dudek zaprezentował założenia swojego najnowszego projektu zmierzającego na 8-bitowe komputery Atari. Fabuła przenosi nas do 1942 roku, gdzie niemieckie U-Booty dominują na Atlantyku. W akcie desperacji rząd USA angażuje 86-letniego Nikolę Teslę, który w tajnym laboratorium tworzy biologiczną broń do walki z wrogiem. Wybór pada na potężnego kaszalota, którego system echolokacji zostaje połączony z technologią prądu zmiennego i rezonansu fal. Tak powstaje C.E.T.A.S., czyli Cybernetically Enhanced Tactical Aquatic Systems.

W sieci pojawił się materiał wideo prezentujący wersję prototypową przygotowaną w JavaScripcie. Autor użył w niej rozdzielczości oraz obiektów graficznych odpowiadających ograniczeniom sprzętowym Atari. Prototyp stanowi bezpośrednią wytyczną dla programisty i pokazuje realne efekty, jakie zostaną zaimplementowane w finalnym produkcie. Za kod odpowiedzialny jest serbski programista Vladimir Janković.

Główne założenia nadchodzącej produkcji to:

• Losowo generowany świat gry, który zapobiegnie rutynie i pamięciowemu przechodzeniu poziomów.
• Subtelnie kolorowane tło imitujące głębię oceanu, wykorzystujące możliwości graficzne Atari.
• Unikalna oprawa wizualna oparta na autorskich sprite'ach.

Gra zostanie wydana po premierze innej produkcji, którą będzie zręcznościowy symulator dwupłatowca Tony Fly. Więcej szczegółów oraz materiał wideo znajdziecie na oficjalnym kanale autora.

Ekipa w składzie Vega, Gaspar oraz Miker niestrudzenie pracuje nad przeniesieniem kultowego tytułu Golden Axe (tu: Great Axe) na ekrany ośmiobitowych komputerów Atari. W ostatnich dniach projekt doczekał się całego szeregu istotnych usprawnień oraz poprawek, które znacząco przybliżają nas do finalnej wersji.

Wśród najważniejszych zmian wprowadzonych w ostatnich wersjach rozwojowych warto wymienić:

• Aktywację sztucznej inteligencji wrogów, dzięki czemu przeciwnicy potrafią już atakować gracza.
• Dodanie efektów, takich jak miganie ciała przeciwnika po śmierci.
• Wprowadzenie mechaniki rzucania czarów pod klawiszem SPACE.
• Dodanie nowego, klimatycznego obrazka tytułowego, za który odpowiada Gaspar.

Wszystkich pasjonatów chcących zobaczyć, jak gra prezentuje się w akcji, zapraszamy do obejrzenia najnowszego materiału wideo. Film prezentujący rozgrywkę jest już dostępny na naszym kanale w serwisie YouTube.

Wokół 8-bitowego Atari znowu dzieją się rzeczy, które jeszcze do niedawna wydawały się niemożliwe. Użytkownik w1k poinformował o uruchomieniu prac nad projektem, którego celem jest przeniesienie kultowej strzelaniny Wolfenstein 3D na małe Atari wyposażone w kartę VBXE. Prace nad tą edycją wystartowały 21 maja 2026 roku, a przy generowaniu rozwiązań autor wspierał się modelami sztucznej inteligencji.

Gra jest już w stanie grywalnym, choć autor nieustannie optymalizuje kod, aby wycisnąć jak najwięcej z dostępnego sprzętu, poprawić płynność animacji oraz dopracować najniższy poziom detali..

Aktualna wersja projektu oferuje już całkiem sporo:

• Pełne wsparcie dla funkcji zapisywania i wczytywania stanu gry.
• Obecność wszystkich podstawowych typów przeciwników znanych z oryginalnego wydania na PC.
• Ukryte pomieszczenia, choć sekrety nie zostały jeszcze w pełni ukończone.
• Trzy opcje konfiguracji dźwięku: brak audio, imitacja PC Speaker oraz efekty digitalizowane.

Gracze mogą swobodnie dopasować jakość wyświetlania oraz dźwięku pod kątem płynności działania na posiadanej konfiguracji sprzętowej. Wersję testową można pobrać bezpośrednio z naszych zasobów, aby samodzielnie ocenić postęp prac. Dostępny jest również materiał wideo prezentujący przejście pierwszego poziomu, a cała dyskusja oraz szczegóły techniczne znajdują się na naszym forum.

Na profilu społecznościowym projektu Revive Machines pojawiły się nowe, ekscytujące informacje dotyczące postępów nad RM 800XL. Twórcy opublikowali zdjęcia najnowszej rewizji płyty głównej (rev. 2.0), która jest obecnie integrowana z oprogramowaniem urządzenia.

Zespół intensywnie pracuje nad finalizacją projektu, co wyjaśnia ostatnią mniejszą aktywność w mediach społecznościowych. Zgodnie z przekazanymi informacjami:

• Zakończono prace nad poprawioną wersją płyty głównej oznaczoną jako 2.0.
• Trwają oczekiwania na dostawę dedykowanych zestawów klawiszy.
• Linia montażowa jest przygotowywana na przyjęcie wszystkich komponentów niezbędnych do produkcji.

Autorzy projektu podkreślają, że rozpoczęło się już ostateczne odliczanie do premiery tego nowoczesnego wcielenia klasycznego Atari. Deweloperzy skupiają się teraz całkowicie na dopracowaniu szczegółów technicznych, aby dostarczyć sprzęt najwyższej jakości.

Najnowsze zdjęcia oraz pełny wpis można zobaczyć na oficjalnym profilu producenta.

Dla fanów tworzenia muzyki na platformy Atari 8-bit pojawiło się nowe, bardzo przydatne narzędzie. PokeyForge to samodzielna aplikacja dla systemu Windows, która znacząco usprawnia pracę z plikami w formacie .RTI, czyli instrumentami wykorzystywanymi w programie Raster Music Tracker.

Program oferuje szereg funkcji ułatwiających zarządzanie bibliotekami dźwięków:

• Przeglądanie całych drzew katalogów zawierających pliki .RTI.
• Odsłuchiwanie instrumentów w różnych wysokościach dźwięku bezpośrednio z klawiatury komputera.
• Podgląd wszystkich parametrów instrumentu, takich jak flagi AUDCTL, obwiednie oraz tablice nut, na jednym ekranie.
• Możliwość edycji parametrów w czasie rzeczywistym i natychmiastowy odsłuch wprowadzonych zmian.
• Tworzenie banków składających się z 64 slotów i eksportowanie ich do formatu modułu RMT.
• Zapamiętywanie ostatnio używanej biblioteki oraz edytowanego instrumentu po ponownym uruchomieniu.

Narzędzie to z pewnością przypadnie do gustu osobom, które chcą szybciej zarządzać swoimi zasobami audio i wygodniej pracować nad brzmieniem utworów w Raster Music Tracker. Więcej informacji o narzędziu.

Mono oraz Pancio pracują nad nowym, niezwykle obiecującym urządzeniem szeregowym dla 8-bitowego Atari. Projekt, który początkowo miał opierać się na odtwarzaczu CD-ROM, ewoluował w kierunku uniwersalnego interfejsu audio. Rozwiązanie to wykorzystuje wyłącznie magnetofonowy protokół transmisji i pozwala na przesyłanie danych z dowolnego źródła stereo, takiego jak komputer, smartfon czy odtwarzacz MP3.

Najważniejsze cechy i możliwości nowego projektu to:

• Uwolnienie kanałów muzycznych układu POKEY, dzięki czemu można ich używać do generowania dźwięku w trakcie ładowania.
• Teoretyczna prędkość transmisji osiągająca nawet 440 kbps przy zastosowaniu specjalnego loadera.
• Płynna zmiana prędkości przesyłu nawet w trakcie nadawania pojedynczego bajtu, co jest możliwe dzięki zewnętrznemu sterowaniu zegarem.
• Plany jednoczesnej transmisji standardowego audio na lewym kanale oraz danych na prawym kanale.
• Kontrola linii MOTOR, co pozwala na zatrzymywanie transmisji przy blokach typu INIT.

Obecnie trwają intensywne testy stabilności. Znakomite rezultaty uzyskano przy współpracy z rozszerzeniem PokeyMAX, dla którego Mark Watson przygotował stosowną poprawkę. Transmisja na oryginalnym układzie POKEY bywa na razie kapryśna, choć konstruktorom udało się już osiągnąć imponującą prędkość około 112 kbaud/s przy krótszych plikach.

Cały projekt stanowi dynamicznie rozwijającą się rodzinę rozwiązań, a przed autorami jeszcze mnóstwo pracy związanej z dopasowaniem sygnałów wejściowych. Twórcy interfejsu ogłosili również konkurs na oficjalną nazwę dla swojego urządzenia. Propozycję nazwy można wpisywać w komentarzach.

Znany na scenie programista Ilmenit przygotował niezwykle ciekawe repozytorium dla osób eksperymentujących z nowoczesnymi technologiami i klasycznym sprzętem. Projekt dostarcza zestaw specjalnych instrukcji i umiejętności (skilli) przeznaczonych dla modeli językowych (LLM), takich jak Gemini czy Claude. Ich zadaniem jest ułatwienie i usprawnienie generowania oraz optymalizacji kodu przeznaczonego dla 8-bitowych komputerów Atari.

Aby móc w pełni wykorzystać potencjał tego rozwiązania w codziennej pracy z assemblerem dla Atari, użytkownicy muszą spełnić kilka podstawowych wymagań sprzętowo-programowych. Do uruchomienia i efektywnego korzystania z pakietu potrzebne są:

• Dostęp do dowolnego zaawansowanego modelu językowego wspierającego zewnętrzne instrukcje systemowe lub niestandardowe konfiguracje agentów.
• Środowisko programistyczne obsługujące kompilatory i narzędzia cross-platformowe powiązane z architekturą procesora 6502.

Całe repozytorium wraz z plikami konfiguracyjnymi, dokumentacją oraz instrukcją poprawnego wdrożenia skilli do swojego AI zostało opublikowane w otwartym kodzie źródłowym. Wszyscy zainteresowani retro-programiści mogą bezpłatnie pobrać pełen zestaw danych. Oficjalne repozytorium projektu jest już dostępne na platformie GitHub.

26 maja o godzinie 18:00 na kanale Borsuk Retro Gry TV odbędzie się wyjątkowe spotkanie w ramach cyklu Grajodołek Retro. Głównym bohaterem transmisji będzie customowe Atari 800XL, które zostało złożone przez Grajo podczas wcześniejszych relacji na żywo.

Prezentowana maszyna to prawdziwe dzieło sztuki technicznej, które wyposażono w szereg nowoczesnych modyfikacji:

• Przezroczysta obudowa z efektownym podświetleniem LED.
• Mechaniczna klawiatura zapewniająca najwyższy komfort pracy.
• Rozszerzenie pamięci RAM do łącznej wartości 576 KB.
• Układ stereo oparty na dwóch układach Pokey.
• Najnowszy dodatek w postaci karty VBXL.

Prowadzący sprawdzą możliwości tego komputera w praktyce, uruchamiając kultowe gry na małe Atari. Grajo, znany ze swojej pasji do sprzętu i tworzenia autorskich rozwiązań hardware'owych, opowie o szczegółach budowy tego egzemplarza.

Zapraszamy do oglądania i aktywnego udziału w dyskusji podczas transmisji na żywo. Bezpośredni link do relacji znajduje się w serwisie YouTube.