Ukazała się nowa wersja 32-bitowego kompilatora Mad-Pascal oznaczonego numerem 1.7.8, przeznaczonego dla 8-bitowych komputerów Atari oraz innych platform opartych na procesorze MOS 6502.

W najnowszym wydaniu wprowadzono szereg istotnych zmian i ulepszeń:

• Liczne poprawki błędów oraz optymalizacje kodu.
• Dodano nową jednostkę LWZUnit.
• Wprowadzono jednostkę TMC oraz zasoby TMC i TMCPLAY.
• Usunięto potencjalnie niebezpieczną składnię GetMem(pointer, size), zastępując ją bezpieczniejszą wersją GetMem(size).
• Ulepszono mechanizm rzutowania typów (type punning).

Więcej informacji, kody źródłowe oraz pliki binarne do pobrania znajdziecie w oficjalnym repozytorium na platformie GitHub.

Dostępna jest również szczegółowa dokumentacja projektu.

Dostępne są nowe wersje rozwojowe projektu actionc, czyli nowoczesnego cross-kompilatora języka Action! dla 8-bitowego Atari, rozwijanego w języku Rust. Narzędzie pozwala na kompilowanie kodu źródłowego na współczesnych komputerach bezpośrednio do plików wykonywalnych w formacie Atari.

W ramach najnowszych zmian wprowadzono szereg usprawnień:

• Poprawiono generowanie listingów, które są teraz zgodne z MADS, co ułatwia asemblowanie kodu pod wybranym adresem i łączenie go z większymi projektami.
• Dodano nowy runner actionc-run, eliminując zależność od powłoki Bash pod systemem Windows.
• Wdrożono automatyczny workflow CI.
• Wprowadzono drobne usprawnienia w generowaniu kodu maszynowego.

Gotowe wydania dla systemów Windows, Linux oraz macOS można pobrać z oficjalnego repozytorium projektu.

Pojawiło się nowe, niezwykle interesujące narzędzie dla programistów tworzących na 8-bitowe komputery Atari. actionc to napisany w języku Rust kompilator skrośny (cross-compiler) dla kultowego języka Action! Pozwala on na wygodne pisanie kodu na współczesnym komputerze i kompilowanie go bezpośrednio do formatu wykonywalnego dla Atari.

Projekt znajduje się w fazie aktywnego rozwoju. Autor skupił się na kompatybilności na poziomie zachowania kodu źródłowego, układu pamięci oraz poprawnego uruchamiania istniejących programów. Kompilator oferuje dwa główne tryby pracy: ścieżkę kompatybilności dla klasycznego oprogramowania oraz ścieżkę zoptymalizowaną dla obecnie utrzymywanych projektów.

W pakiecie znajduje się również przydatne narzędzie pomocnicze, które automatyzuje proces testowania. Pozwala ono na szybką kompilację programu, umieszczenie go na bootowalnym obrazie ATR z systemem MyDOS i natychmiastowe uruchomienie w emulatorze atari800 z podłączonym obrazem kartridża Action! w celu obsługi bibliotek rezydentnych.

Główne cechy i wspierane funkcje kompilatora to:

• Generowanie plików wykonywalnych Atari oraz listingów kodu 6502 z naniesionymi komentarzami z kodu źródłowego.
• Pełne wsparcie dla oryginalnego stylu zapisu kodu Action!, znanego z historycznych publikacji i programów.
• Obsługa zaawansowanych elementów składni, takich jak jawne rzutowanie typów, typowane wskaźniki do funkcji oraz bezpośrednie wartości adresów.

Wszystkich zainteresowanych rozwojem tego projektu odsyłamy bezpośrednio do kodu źródłowego i dokumentacji, które zawiera oficjalne repozytorium.

Larek powraca z kolejnym odcinkiem swojego autorskiego kursu programowania w asemblerze 6502, przeznaczonym dla "prawie każdego" fana 8-bitowego Atari. Już w środę 1 lipca o godzinie 20:00 odbędzie się premiera materiału skupionego wokół tematu poprawy komfortu rozgrywki w powstającym tytule.

Nadchodzące wydanie przyniesie sporo ułatwień oraz modyfikacji, wśród których znajdziemy:

• Zbalansowane generowanie gałęzi, eliminujące sytuacje występowania zbyt wielu przeszkód z rzędu po jednej stronie pnia.
• Poprawiony algorytm pojawiania się gniazd os, który dotychczas działał całkowicie losowo i potrafił uniemożliwić graczowi ich zebranie.
• Zmodyfikowany system skalowania poziomu trudności, pozwalający na dłuższą i bardziej satysfakcjonującą zabawę.

Nowy kod został już zaimplementowany i przetestowany. Autor skupi się na omówieniu wprowadzonych zmian bez szczegółowej analizy pojedynczych instrukcji, licząc na samodzielne eksperymenty widzów po trzydziestu wcześniejszych lekcjach. Wszystkie materiały szkoleniowe zostaną udostępnione tradycyjnie po zakończeniu transmisji.

Zapraszamy do wspólnego oglądania i odwiedzenia kanału Larka, gdzie dostępna będzie bezpośrednia transmisja.

Po ponad trzech dekadach popularny STOS BASIC doczekał się przebudowy bezpośrednio z oryginalnych kodów źródłowych w asemblerze z 1989 roku. Nowa wersja, oznaczona jako STOS BASIC V5.5 ALPHA, została dostosowana do współczesnych konfiguracji sprzętowych i jest dostępna do pobrania całkowicie za darmo.

Oryginalny STOS został napisany pod koniec lat 80. z myślą o komputerze Atari 520ST z procesorem 8MHz. Uruchomienie go na nowszych maszynach, takich jak Falcon, system EmuTOS, akceleratory 68030 czy po prostu w szybkich emulatorach, zazwyczaj kończyło się awarią lub błędami graficznymi. Głównym celem wersji V5 było zapewnienie poprawnego działania środowiska na każdym sprzęcie oraz zwiększenie wydajności, przy jednoczesnym zachowaniu pełnej kompatybilności ze starymi kodami źródłowymi.

Prace nad projektem trwały miesiące i wymagały rekonstrukcji niekompletnych źródeł, dekompilacji loadera oraz żmudnego testowania na realnym sprzęcie i emulatorach. W efekcie nowa wersja przynosi szereg kluczowych usprawnień:

• Działanie na nowoczesnym sprzęcie i systemach, w tym Falcon, EmuTOS oraz pod akceleratorami.
• Ogólny wzrost wydajności średnio o 14 procent dzięki zastąpieniu wywołań opartych na pułapkach (TRAP) bezpośrednimi odwołaniami oraz optymalizacji kompilatora. Niektóre operacje, takie jak FILL czy COPY, przyspieszyły o 30 do 50 procent.
• Liczne poprawki w edytorze, w tym naprawa funkcji LIST, która na szybkich maszynach przewijała się zbyt szybko, czy eliminacja błędów typu bus-error przy wyjściu do pulpitu.
• Sto procent kompatybilności wstecznej z wersją V2.06. Stare listingi programów działają bez potrzeby wprowadzania jakichkolwiek zmian.
• Usunięcie wielu krytycznych błędów z przeszłości, takich jak uszkadzanie pamięci przez kompilator czy błędy graficzne pod Falcon TOS.

Wszystkich zainteresowanych testowaniem nowej wersji zapraszamy na stronę projektu, gdzie można znaleźć pliki do pobrania.

Jakub Husak, znany atarowski muzyk i programista, stworzył nowe narzędzie o nazwie Atari Action! Compiler. Jest to specjalne środowisko uruchomieniowe (sandbox) napisane w języku C, które wykorzystuje emulator fake6502 do emulacji procesora MOS 6502.

Projekt pozwala na kompilowanie plików źródłowych Action! wprost na współczesnych systemach operacyjnych, bez potrzeby uruchamiania pełnego emulatora Atari. Narzędzie emuluje oryginalny kartridż Action! w czystym 8-bitowym środowisku, gdzie emulowany jest wyłącznie procesor, a zegar systemowy zwiększa się z każdą wirtualną ramką.

Najważniejsze cechy i możliwości programu:

• Brak narzutu systemu operacyjnego DOS, dzięki czemu dla kodu dostępna jest niemal cała pamięć od początku do adresu 0x93ff.
• Automatyczna konwersja znaków końca linii z formatu Unix/PC na format używany przez Atari.
• Możliwość podglądu wywołań bibliotecznych Action! podczas procesu kompilacji.
• Funkcja zapisu pełnego obrazu pamięci komputera do pliku w celu późniejszej analizy.
• Opcja przekazywania parametrów początkowych odpowiadających oryginalnej instrukcji SET.

Aplikacja znajduje się obecnie w fazie alfa, co oznacza, że mogą w niej występować błędy, jednak standardowe procedury kompilacji działają bezproblemowo. Do poprawnego działania wykorzystywany jest ROM z wersji XL.

Kod źródłowy oraz pełna dokumentacja techniczna projektu zostały udostępnione dla wszystkich zainteresowanych. Oficjalne repozytorium znajduje się w serwisie GitHub.

Znany na scenie programista Ilmenit przygotował niezwykle ciekawe repozytorium dla osób eksperymentujących z nowoczesnymi technologiami i klasycznym sprzętem. Projekt dostarcza zestaw specjalnych instrukcji i umiejętności (skilli) przeznaczonych dla modeli językowych (LLM), takich jak Gemini czy Claude. Ich zadaniem jest ułatwienie i usprawnienie generowania oraz optymalizacji kodu przeznaczonego dla 8-bitowych komputerów Atari.

Aby móc w pełni wykorzystać potencjał tego rozwiązania w codziennej pracy z assemblerem dla Atari, użytkownicy muszą spełnić kilka podstawowych wymagań sprzętowo-programowych. Do uruchomienia i efektywnego korzystania z pakietu potrzebne są:

• Dostęp do dowolnego zaawansowanego modelu językowego wspierającego zewnętrzne instrukcje systemowe lub niestandardowe konfiguracje agentów.
• Środowisko programistyczne obsługujące kompilatory i narzędzia cross-platformowe powiązane z architekturą procesora 6502.

Całe repozytorium wraz z plikami konfiguracyjnymi, dokumentacją oraz instrukcją poprawnego wdrożenia skilli do swojego AI zostało opublikowane w otwartym kodzie źródłowym. Wszyscy zainteresowani retro-programiści mogą bezpłatnie pobrać pełen zestaw danych. Oficjalne repozytorium projektu jest już dostępne na platformie GitHub.

Nadszedł moment, na który czekali wszyscy uczestnicy najbardziej rozbudowanego kursu programowania na 8-bitowe komputery Atari. Już 11 maja 2026 roku odbędzie się premiera trzydziestego trzeciego odcinka serii przygotowanej przez Larka, która stanowi oficjalne zakończenie cyklu.

W finałowym spotkaniu autor podsumuje dotychczasowe prace nad tworzoną grą, omawiając ostatnie szlify w kodzie źródłowym i prezentując gotowy projekt w pełnej okazałości. Kurs ten stał się dla wielu początkujących koderów doskonałym punktem wejścia w świat niskopoziomowego programowania procesora 6502.

Wszystkich fanów retro-programowania zapraszamy do oglądania nadchodzącego odcinka.

Dla osób, które chciałyby prześledzić cały proces tworzenia gry od podstaw, dostępna jest kompletna playlista ze wszystkimi archiwalnymi materiałami.

Mad Pascal doczekał się kolejnej aktualizacji oznaczonej numerem 1.7.7. Ten rozwijany przez TeBego 32-bitowy kompilator Turbo Pascala dla Atari 8-bit i innych systemów opartych na procesorze MOS 6502, staje się coraz bardziej dojrzałym narzędziem.

W najnowszym wydaniu autor skupił się na poprawkach błędów oraz optymalizacji generowanego kodu. Jedną z najważniejszych nowości jest dodanie bibliotek wspierających zaawansowaną obsługę grafiki i kompresji. Wśród nowych jednostek znalazły się:

• snappy oraz lzrw1kh (kompresja danych)
• sprites, sprites8x16, sprites12x8, sprites12x16 (zarządzanie duszkami)

Dzięki pełnej kompatybilności z Free Pascal Compiler (FPC), programiści mogą tworzyć kod działający zarówno na klasycznym Atari, jak i na nowoczesnych systemach operacyjnych. Aby skorzystać z pełni możliwości, należy pamiętać o aktywacji przełącznika -MDelphi.

Więcej informacji o zmianach w wydaniu 1.7.7. Repozytorium projektu oraz kod źródłowy Mad Pascal.

Larek powraca z kolejnym spotkaniem na żywo w ramach swojego autorskiego cyklu edukacyjnego. Dwudziesta dziewiąta odsłona serii "Piszemy grę" to kolejna solidna dawka wiedzy dla osób zainteresowanych asemblerem procesora 6502 i tworzeniem produkcji na 8-bitowe komputery Atari.

Podczas dzisiejszego odcinka, który rozpocznie się o godzinie 20:00, autor skupi się na kluczowych aspektach grywalności i technicznych szlifach. Główne punkty programu obejmują:

• Wprowadzenie mechanizmów odpowiedzialnych za stopniowanie poziomu trudności.
• Przegląd i optymalizację dotychczasowego kodu źródłowego.
• Identyfikację oraz skuteczną naprawę błędów wykrytych w poprzednich wersjach projektu.

Tradycyjnie materiały szkoleniowe oraz kod źródłowy omawiany podczas transmisji zostaną udostępnione widzom po zakończeniu spotkania. Dla tych, którzy chcą śledzić postępy prac w czasie rzeczywistym, przygotowano bezpośredni dostęp do transmisji na kanale Larka.

Wszystkie archiwalne materiały oraz poprzednie lekcje można odnaleźć odwiedzając kanał autora, gdzie zgromadzono kompletną bazę wiedzy dla przyszłych programistów Atari.